Günlük pratikte magnezyum eksikliği genellikle serum magnezyum düzeyi ölçülerek değerlendirilir. Ancak vücutta magnezyumun yalnızca yüzde biri kanda bulunur. Bu nedenle, serum düzeyi normal olsa bile hücre içinde ciddi bir magnezyum yetersizliği olabilir. Araştırmalar, hücre içi magnezyum eksikliği olan bireylerin yarısından fazlasında serum değerlerinin normal göründüğünü göstermektedir. Hücre içi magnezyumu daha doğru yansıtan RBC magnezyum testi ise yaygın olarak kullanılmamaktadır. Bu nedenle kalp-damar sağlığını korumak isteyen kişilerde, serum değerinden bağımsız olarak magnezyum desteği düşünülmelidir.

Kalp ve damar sistemi söz konusu olduğunda magnezyumun önemi daha da artar. Kalp kasının kasılma gücünde, ritmin düzenlenmesinde ve miyokardın iskemik hasara karşı korunmasında kritik bir rol oynar. Damar düz kas hücrelerine kalsiyum girişini sınırlayarak damarların genişlemesini sağlar ve böylece kan basıncını düşürür. Magnezyum eksikliğinde endotel fonksiyonları bozulur, inflamasyon ve oksidatif stres artar, ateroskleroz gelişimi hızlanır. Ayrıca pıhtılaşma faktörlerinin sağlıklı çalışması için de magnezyum gereklidir; eksikliğinde tromboz riski artar.

Uzun dönemli epidemiyolojik çalışmalar, yeterli magnezyum alımının tip 2 diyabet, inme, kalp yetmezliği ve tüm nedenli ölüm riskinde anlamlı azalmalar sağladığını ortaya koymuştur. Özellikle düşük magnezyum düzeyine sahip bireylerde takviye faydası daha belirgindir. Diyetle alınan magnezyum miktarındaki her 100 mg’lık artış, koroner kalp hastalığı ve genel kardiyovasküler hastalık riskinde belirgin düşüşlerle ilişkilidir. En yüksek fayda günlük 400 mg’a kadar olan alımlarda görülmüş, bu seviyenin üzerinde ek bir yarar izlenmemiştir.

Magnezyum takviyeleri elementel magnezyum şeklinde değil, emilimi artırmak ve sindirim sisteminde tolere edilebilirliği sağlamak için farklı formlarda sunulur. Taurat ve bisglisinat formları aminoasitlerle bağlandığı için bağırsaklardan daha kolay emilir. Taurat formu kalp ritmi üzerinde düzenleyici, damar sağlığı üzerinde koruyucu etki gösterirken, bisglisinat formu yüksek biyoyararlanımı ve mide dostu yapısıyla bilinir. Malat formu hücresel enerji metabolizmasını destekler ve yorgunluk şikâyeti olanlarda faydalıdır. Orotat formu ise kalp kası enerjisini artırarak özellikle kalp yetmezliği ve kardiyomiyopati hastalarında yararlı olabilir.

Kullanım zamanı da önemlidir. Daha iyi uyku için gece yatmadan önce, enerji ve ritim desteği için ise sabah saatlerinde alınabilir. Ancak en önemli nokta, düzenli ve istikrarlı kullanımdır. Emilimi olumsuz etkileyebilecek kalsiyum, çinko, fosfat gibi minerallerle aynı anda alınmamalı; kahve tüketimi ile magnezyum desteği arasında en az bir saat ara bırakılmalıdır. Proton pompa inhibitörleri, diüretikler ve bazı antibiyotikler magnezyum dengesini bozabileceğinden, bu ilaçlarla birlikte kullanırken dikkatli olunmalıdır.

Sonuç olarak, magnezyum kalp-damar sağlığı için güçlü bir koruyucu faktördür. Doğru form ve dozda, düzenli kullanıldığında hipertansiyondan aritmilere, endotel sağlığından pıhtılaşma riskine kadar birçok alanda olumlu etkiler sağlar. Kardiyovasküler koruma amacıyla bisglisinat, taurat, malat ve orotat formlarının dengeli bir kombinasyonu, günlük 300–400 mg elementel magnezyum sağlayacak şekilde kullanılabilir. Böbrek yetmezliği olan kişilerde ise dozun 200 mg’ı aşmaması önerilir. İyi emilmeyen ve laksatif etki yapan magnezyum oksit, sülfat ve karbonat formlarından ise kaçınılmalıdır.

Bilimsel Kaynaklar:

1. Fang X, et al. Dietary magnesium intake and the risk of cardiovascular disease, type 2 diabetes, and all-cause mortality. BMC Med. 2016;14:210.
2. Del Gobbo LC, et al. Circulating and dietary magnesium and risk of cardiovascular disease. BMJ. 2019;368:m311.
3. Kostov K, et al. Role of magnesium in cardiovascular diseases. Clin Chim Acta. 2023;541:117–126.
4. Zhang X, et al. Magnesium and cardiovascular health: A meta-analysis of cohort studies. Nutrients. 2024;16(4):823.
5. Rosique-Esteban N, et al. Magnesium intake, metabolic syndrome, and cardiovascular risk. Nutrients. 2018;10(12):1688.